Gence

Gence
Gəncə

Kirovabad
Şehir
Gence resmî sembolü
Arma
ÜlkeAzerbaycan Azerbaycan
İdare
 • ValiNiyazi Bayramov
Yüzölçümü
 • Toplam170 km²
Rakım408 m
Nüfus
 (2015)
 • Toplam300 600
 • etnik yapı
%98 Azeri %2 diğer
Zaman dilimiUTC+04.00 (AZT)
Alan kodu(+22)
Resmî site
ganja-ih.gov.az

Gence, 1935-1989 Kirovobad (Azerice: Gəncə, Ermenice: Գանձակ Gandzak), Azerbaycan'ın en kalabalık ikinci şehridir. Eski bir yerleşim yeri olan Gence, Rus İmparatorluğu döneminde Çar I. Aleksandr'ın eşine atfen şehrin ismi Elizavetpol olarak değiştirilmiştir (1804-1918), 1920-1935 arasında Gence, 1935-1991 arasında Kirovabat olarak adlandırılmış, şehir 1989'da tekrar Gence ismine kavuşmuştur. Bakü'nün 360 km batısında, Gence Çayı'nın iki yakasında yer almaktadır.

Hakkında

1139 senesinde Gence'de baş vermiş deprem sonucu Kapaz Dağı yerle bir olmuş ve dört bir tarafı Küçük Kafkas Sıradağları ile çevrili olan büyük dağ gölü Göygöl Gölü oluşmuştur.

1578-1590 Osmanlı-Safevî Savaşı sırasında 1578'de Osmanlı'nın eline geçen şehir, 3 Temmuz 1606'da Şah I. Abbas tarafından geri alınmıştır.

Gence 1747-1804 yıllarında Gence Hanlığının merkezi olmuş, 1804 yılında Rus İmparatorluğu tarafından alınmış, 1826-1828 yılları arasında Rusya'nın elinden alındıysa da 1828 yılında kesin olarak Rusya İmparatorluğu topraklarına ilhak edilmiştir.

1918 yılında ise, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti’nin başkenti olmuştur. 1991'de Azerbaycan'ın bağımsızlığını kazanmasından sonra bu ülkenin ikinci büyük şehridir.

Gence bölgesi Gence'nin batı yarısını ve Kuşkara, Sevinc ve Yeni Gence kasabaları içine alır.

Şehirdeki Gence Şehir Stadyumunda Kapaz futbol takımı mücadele etmektedir.

Etimoloji

Arap kaynaklar 'gence' adının kökeninin arapçaya farsçadan geçen ve farsçada 'hazine' anlamına gelen 'kenz' sözcüğünden türediğini ve şehrin Araplar tarafından kurulduğunu öne sürer.

Azerbaycanlı kaynaklar ise şehrin bölgeye yerleşen Türk boyları tarafından kurulduğunu ve Han'ın yaşadığı yer olması dolayısıyla 'gence' sözcüğünün Türkçedeki 'kan, kağan, han' sözcüklerinden 'Kanca, Kançe' olarak türetildiği ve Gence'ye evrildiği öne sürer. Ayrıca Rus işgali öncesinde yerli halkın Gence'nin güney bölgesindeki dağlık alanları 'Han Yurt' olarak adlandırdığı da kaydedilmiştir.[1]

Tarihi

Gence, tarih boyu Güney Kafkasya'nın en önemli şehirlerinden olmuştur. Gence şehri tarihte Sasani İmparatorluğu, Şeddâdîler, Büyük Selçuklu Devleti, Gürcistan Krallığı, İldenizliler, Harezmşahlar Devleti, İlhanlılar, Timur İmparatorluğu, Kara Koyunlular, Ak Koyunlular, Safeviler, Osmanlı İmparatorluğu, Afşar Hanedanı, Zend Hanedanı, Kaçar Hanedanı, Rus İmparatorluğu, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti, Sovyetler Birliği ve son olarak da Azerbaycan Cumhuriyeti'nin bir parçası olmuştur. Ayrıca bir dönem Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'ne başkentlik yapmıştır.[1]

Selçuklu fethi

11. yüzyılın ortalarında Albanya, Selçuklular tarafından fethedildi. Tebriz'in ele geçirilmesinden sonra 1054 yılında Tuğrul Bey Gence'ye doğru hareket etti. Gence hükümdarı Şeddad hanedanından Emir Şavur, Tuğrul Bey'in hükümdarlığını kabul etti.

Büyük Gence Depremi

30 Eylül 1139'da meydana gelen deprem şehri neredeyse tamamen yıkmış ve şehrin biraz daha güneydeki yeni yerine taşınmasına neden olmuştur. Bu büyük deprem sonucunda; Göygöl, Maralgöl, Zaligöl, Ağgöl, Şamlıgöl, Ördekgöl, Ceyrangöl ve Garagöl gölleri oluşmuştur.[1]

Nüfus

1825 1833 1840 1856 1897 1912 1915 1920 1923 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2004 2011 2013 2020
10 800 11 100 7800 10 900 33 600 59 600 63 400 40 700 38 900 57 400 98 900 116 100 189 500 231 900 278 000 320 000 316 000 322 900 335 600

Belediyeler

# Belediyelerin adı Nüfus
1 Kepez belediyesi 300.000
2 Nizami belediyesi 200.469
3 Hacıkend belediyesi 460

Kardeş şehirler

Gence'nin 9 tane kardeş şehri bulunmaktadır.[2]

Galeri

  • Gence Arkeoloji Müzesi
    Gence Arkeoloji Müzesi
  • Gence belediyesi
    Gence belediyesi
  • Gence belediyesi
    Gence belediyesi
  • Gence Bulvarı
    Gence Bulvarı
  • Gence şehir merkezi
    Gence şehir merkezi
  • Cevathan Caddesi (Eskiden Gence Caddesi ve daha önce Sabir Caddesi)
    Cevathan Caddesi (Eskiden Gence Caddesi ve daha önce Sabir Caddesi)
  • Şah Abbas Camii
    Şah Abbas Camii
  • Şah Abbas Camii ve Cavad Han türbesi(sağda)
    Şah Abbas Camii ve Cavad Han türbesi(sağda)
  • Imamzade türbesi
    Imamzade türbesi
  • Gence'nin ilginç "Şişe evi"[kaynak belirtilmeli] (Hüseynli Caddesi)
    Gence'nin ilginç "Şişe evi"[kaynak belirtilmeli] (Hüseynli Caddesi)

Ayrıca bakınız

Dış bağlantılar

  • Şair Nizamî’nin kenti Gence 15 Eylül 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Kaynakça

  1. ^ a b c "Гянджа", Википедия (Rusça), 4 Ekim 2020, erişim tarihi: 7 Ekim 2020 
  2. ^ "Gədəbəy şəhəri ilə ABŞ-ın Oklahoma şatatının Stilluater (Stillwater) şəhəri arasında qardaşlaşma memorandumu imzalanıb". anews.az (Azerice). Azerbaijan News. 9 Kasım 2019. 27 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2021. 
  • g
  • t
  • d
Büyükşehirler
Rayonlar
  • Abşeron
  • Ağcabedi
  • Ağdam
  • Ağdaş
  • Ağstafa
  • Ağsu
  • Astara
  • Babek1
  • Balaken
  • Berde
  • Beylegan
  • Bilesuvar
  • Cebrayıl
  • Celilabad
  • Culfa1
  • Daşkesen
  • Füzuli
  • Gedebey
  • Goranboy
  • Göyçay
  • Göygöl
  • Hacıkabul
  • Haçmaz
  • Hızı
  • Hocalı
  • Hocavend
  • İmişli
  • İsmayıllı
  • Kah
  • Kazah
  • Kebele
  • Kelbecer
  • Kengerli1
  • Kobustan
  • Kuba
  • Kubadlı
  • Kusar
  • Kürdemir
  • Laçın
  • Lenkeran
  • Lerik
  • Masallı
  • Neftçala
  • Oğuz
  • Ordubad1
  • Saatlı
  • Sabirabad
  • Salyan
  • Samuh
  • Sederek1
  • Siyezen
  • Şabran
  • Şahbuz1
  • Şamahı
  • Şeki
  • Şemkir
  • Şerur1
  • Şuşa
  • Terter
  • Tovuz
  • Ucar
  • Yardımlı
  • Yevlah
  • Zakatala
  • Zengilan
  • Zerdab
  • g
  • t
  • d
2012
Astana
2013
Eskişehir
2014
Kazan
2015
Marı
2016
Şeki
2017
Türkistan
2018
Kastamonu
2019
2020
Hive
2022
Bursa
2023
Şuşa
2024
Anav
2024
Aktau
  • g
  • t
  • d
Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin