Cytrynian kofeiny

Cytrynian kofeiny
wzory strukturalne kofeiny i kwasu cytrynowego
Nazewnictwo
Inne nazwy i oznaczenia
farm.

łac. coffeinum citricum, coffeini citras

Ogólne informacje
Wzór sumaryczny

C14H18N4O9

Masa molowa

386,31 g/mol

Identyfikacja
Numer CAS

69-22-7

PubChem

6241

SMILES
CN1C=NC2=C1C(=O)N(C(=O)N2C)C.C(C(=O)O)C(CC(=O)O)(C(=O)O)O
Niebezpieczeństwa
Globalnie zharmonizowany system
klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
Na podstawie podanego źródła[1]
Wykrzyknik
Uwaga
Zwroty H

H302, H319

Zwroty P

P264, P280, P301+P330+P331, P312, P337+P313

NFPA 704
Na podstawie
podanego źródła[2]
0
1
0
 
Klasyfikacja medyczna
ATC

N06BC01

Uwagi terapeutyczne
Drogi podawania

dożylnie, doustnie

Cytrynian kofeiny (łac. coffeinum citricum) – materiał krystaliczny otrzymywany poprzez kokrystalizację z mieszaniny kofeiny i kwasu cytrynowego, stosowany jako lek w leczeniu bezdechu wcześniaków.

Otrzymywanie

Cytrynian kofeiny powstaje w formie bezwodnych kokryształów kwasu cytrynowego i kofeiny w stosunku 1:1 podczas rozcierania obu związków w obecności wody[3] lub chloroformu[4]. Można go też otrzymać w wyniku rozcierania kwasu cytrynowego z hydratem kofeiny (kofeina·0,8H
2
O
) bez obecności rozpuszczalnika; natomiast rozcieranie w takich warunkach bezwodnej kofeiny z kwasem cytrynowym (bezwodnym lub hydratem) daje jedynie mieszaninę obu związków, a nie kokryształy. Analiza rentgenostrukturalna kokryształów ujawniła, że cząsteczki obu związków tworzą czteroelementowe pierścienie, w których dwie cząsteczki kwasu cytrynowego są powiązane naprzemiennie z dwiema cząsteczkami kofeiny za pomocą wiązań wodorowych, obecnych pomiędzy grupami karboksylowymi kwasu a atomami N-9 i O-6 kofeiny[3].

Mechanizm działania biologicznego

Działanie biologiczne cytrynianu kofeiny jest identyczne jak kofeiny[5][6]. Dokładny mechanizm działania kofeiny u noworodków nie został poznany, ale zaproponowano następujące drogi działania: stymulacja ośrodka oddechowego, zwiększenie wentylacji minutowej, zmniejszenie progu do hiperkapnii, zwiększenie reakcji na hiperkapnię, zwiększenie napięcia szkieletowo-mięśniowego, zmniejszenie zmęczenia przeponowego, zwiększenie szybkości metabolizmu oraz zwiększenie zużycia tlenu[6][7][8].

Zastosowanie medyczne

Unia Europejska

  • leczenie bezdechu pierwotnego u wcześniaków[7]

Stany Zjednoczone

  • krótkotrwałe leczenie bezdechu pierwotnego u noworodków urodzonych od 28 tygodnia do poniżej 33 tygodnia ciąży[8]

Cytrynian kofeiny znajduje się na wzorcowej liście podstawowych leków Światowej Organizacji Zdrowia (WHO Model Lists of Essential Medicines) (2019)[9].

Cytrynian kofeiny jest dopuszczony do obrotu w Polsce (2020)[10].

Działania niepożądane

Cytrynian kofeiny może powodować następujące działania niepożądane u ponad 1% pacjentów[7]: hiperglikemia, zapalenie w miejscu podania wlewu, tachykardia, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych w miejscu podania wlewu.

Przypisy

  1. Caffeine, citrated [online], karta charakterystyki produktu Acros Organics, 23 grudnia 2020, numer katalogowy: 461720000; 461720250; 461721000 [dostęp 2022-08-18] .
  2. Caffeine Citrate [online], karta charakterystyki produktu Sagent Pharmaceuticals, 29 września 2014, numer katalogowy: SC-203629 [dostęp 2021-01-08]  (ang.).
  3. a b ShyamS. Karki ShyamS. i inni, Screening for Pharmaceutical Cocrystal Hydrates via Neat and Liquid-Assisted Grinding, „Molecular Pharmaceutics”, 4 (3), 2007, s. 347–354, DOI: 10.1021/mp0700054  (ang.).
  4. MakotoM. Mukaida MakotoM., KiyohikoK. Sugano KiyohikoK., KatsuhideK. Terada KatsuhideK., Stability Order of Caffeine Co-crystals Determined by Co-crystal Former Exchange Reaction and Its Application for the Validation of in Silico Models, „Chemical and Pharmaceutical Bulletin”, 63 (1), 2015, s. 18–24, DOI: 10.1248/cpb.c14-00480  (ang.).
  5. SeanS. Ainsworth SeanS., Neonatal Formulary: Drug Use in Pregnancy and the First Year of Life, John Wiley & Sons, 2014, s. 120–121, ISBN 978-1-118-81951-7 .
  6. a b JanJ. Podlewski JanJ., AlicjaA. Chwalibogowska-Podlewska AlicjaA., Encyklopedia Leki Współczesnej Terapii, wyd. 22, Warszawa: Medical Tribune Polska, 2019, s. 618–620, ISBN 978-83-951310-6-6 .
  7. a b c Peyona,20 mg/ml, roztwór do infuzji i roztwór doustny. Charakterystyka Produktu Leczniczego, Chiesi Farmaceutici [dostęp 2021-01-08] .
  8. a b CAFCIT (caffeine citrate) Injection, Oral Solution [online], U.S. Food and Drug Administration, 2000 [dostęp 2021-01-08] .
  9. WHO Model List of Essential Medicines 21th List [online], World Health Organization, 2019 [dostęp 2021-01-08]  (ang.).
  10. Obwieszczenie Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia 8 lipca 2020 r. w sprawie ogłoszenia Urzędowego Wykazu Produktów Leczniczych Dopuszczonych do Obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, „Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia”, 20 lipca 2020 [dostęp 2021-01-08] .

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

  • p
  • d
  • e
  • p
  • d
  • e
N06: Psychoanaleptyki
N06A – Leki przeciwdepresyjne
N06AA – Nieselektywne inhibitory wychwytu
zwrotnego monoaminy
N06AB – Selektywne inhibitory wychwytu
zwrotnego serotoniny
N06AF – Nieselektywne inhibitory
monoaminooksydazy
N06AG – Inhibitory monoaminooksydazy typu A
N06AX – Inne
N06B – Leki psychostymulujące
i nootropowe
N06BA – Sympatykomimetyki działające
ośrodkowo
N06BC – Pochodne ksantyny
  • kofeina (w tym cytrynian kofeiny)
  • propentofilina
N06BX – Inne
N06C – Połączenia psycholeptyków
i psychoanaleptyków
N06CA – Leki przeciwdepresyjne w połączeniach
z psycholeptykami
N06D – Leki przeciw
otępieniu starczemu
N06DA – Inhibitory acetylocholinoesterazy
N06DX – Inne